Codzienność naszpikowana jest sytuacjami, które zmuszają do podejmowania często trudnych decyzji. Czy każdy z nas postawiony przed życiowym wyborem może zagwarantować, że zachowałby się w sposób moralny i zgodny z etycznym kodeksem człowieka? Do rozważań nad tym pytaniem skłania polska produkcja filmowa z 2010 roku.

„Lincz” w reżyserii Krzysztofa Łukasiewicza jest historią opartą na prawdziwych wydarzeniach. Opowiada o samosądzie dokonanym przez mieszkańców wsi Włodawa na sześćdziesięcioletnim recydywiście terroryzującym okolicznych mieszkańców. Brak interwencji policji i bezradność zdesperowanych ludzi doprowadziły do zaskakującego rozwiązania konfliktu. Mężczyzna został dotkliwie pobity, w skutek czego zmarł. Sprawcy zostali postawieni przed wymiarem sprawiedliwości. Początkowo sąd skazał ich na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Po apelacji ponownie rozpatrzył sporne aspekty i wyroki zaostrzono. Jednak długa walka doprowadziła do uzyskania ułaskawienia od ówczesnego prezydenta RP – Lecha Kaczyńskiego.

Obraz budzi sprzeczne emocje. Jest bowiem mocną opowieścią o ludzkiej tragedii, z drugiej jednak strony daje szansę na spojrzenie w głąb siebie. Tematyka filmu jest dobrze znana każdemu człowiekowi. Media zasypują nas informacjami o dramatach tego typu. Przedstawiona historia stała się przedmiotem wielu spekulacji z powodu kontrowersji jakie budziła.

Trzeba uznać ogromną siłę przekazu. Wychodząc z kina widz przekonany jest o słuszności dokonanego czynu i sprawiedliwości ułaskawienia sprawców. Reżyser wykreował postaci w taki sposób, że przeciętny człowiek identyfikuje się z nimi. Zdecydowanie zabrakło obiektywnego spojrzenia na tę zawiłą sytuację.

Kreacja Zaranka, rzeczonego degenerata, została mistrzowsko zagrana przez Wiesława Komasę. Sam jego wizerunek wywołuje strach i napawa lękiem. W sposób cyniczny, śmiało można uznać, że wręcz psychopatyczny, dopuszcza się czynów, które ciężko sobie nawet wyobrazić. Z wyrachowaniem atakuje kobiety i morduje zwierzęta. W obliczu takiej bestii unieszkodliwienie wydaje się rzeczą oczywistą. Aby uwypuklić wrażenie zła wcielonego, naprzeciw postawione zostają postaci nadzwyczaj pozytywne - trzech braci, z których każdy odznacza się innym zestawieniem cech charakteru. Najstarszy, Adam Grad to spokojny, wyważony mąż i ojciec, średni - Dariusz - impulsywny i gwałtowny, aczkolwiek robi wrażenie „porządnego chłopa” oraz najmłodszy – Marcin - niedojrzały i słaby psychicznie. Jednoznacznie nasuwa się myśl, że Ci dobrzy i prostolinijni mężczyźni nie mieli wyjścia. Jednak, czy aby na pewno była to obrona konieczna?

Brak przyczyn zachowania Zaranka, nie są ukazane motywy jego postępowania. Przez cały seans nie dowiadujemy się, co kierowało gnębicielem. Odbieramy go jako w pełni zdemoralizowanego. Ogólny przekaz filmu jest czytelny, ale płaski. Pokazuje tylko punkt widzenia jednej ze stron, czyniąc go subiektywnym.

„Lincz” porusza także inną sferę problemów. Jedną z przyczyn tragedii miała być bierność policji. Zgłaszane skargi oraz telefoniczne prośby o interwencję były ignorowane przez funkcjonariuszy. Nie dopełnili swoich obowiązków. Takie ukazanie sytuacji obrazuje codzienną problematykę. Ignorancja oraz bezduszność, tych którzy mają nas ochraniać, mija się z pierwotnym zamierzeniem. Z drugiej jednak strony owa bierność ma swoje przyczyny leżące głęboko w strukturach funkcjonowania naszego kraju.

Mocnym akcentem są postaci kobiece. Na szczególną uwagę zasługuje Jagoda Słota grana przez Izabelę Kunę. Podejmuje ona próbę przeciwstawienia się prześladowcy i desperacko szuka pomocy. Okazuje ogromną odwagę i siłę. Jagodę śmieszy (choć jest to, niestety, gorzki śmiech) sytuacja, w której lekarz podczas obdukcji, bedącej skutkiem pobicia przez Zaranka, uznaje ją za kłótliwą żonę ukaraną przez męża. Graniczy to z absurdem, ale doskonale ukazuje , że istnieje społeczne przyzwolenie na stosowanie przemocy wobec kobiet.

Agnieszka Podsiadlik wciela się w rolę Renaty Grad, żony jednego ze sprawców, która staje przed iście tragicznym wyborem. Swoimi zeznaniami może pogrążyć męża lub ojca. Dodaje to dodatkowego tragizmu i tak już patowej sytuacji bohaterów.

Trudno jednoznacznie ocenić zarówno treść, jaki i formę filmu. Problem moralny zderza się z realiami życia. Jednak nie ukazuje kwestii wiarygodnie. Krzysztof Łukasiewicz nie pokusił się o zgłębienie poszczególnych osobowości. Postaci są przesadnie jednolite, pozbawione tajemniczości. Z pewnością za zaletę uznać trzeba muzykę - idealne tło, które nie przyćmiło akcji. Brutalne, wręcz krwawe sceny, pomagają wczuć się w atmosferę, choć są przeznaczone dla ludzi o mocnych nerwach.

Treść budzi więcej wątpliwości. Zginął człowiek. Mordercy zostają uniewinnieni przez głowę państwa. Daje to przyzwolenie na przeprowadzanie bezprawnego linczu? Sprawcy mieli zamiar, motyw i narzędzia, a jednak wyszli z tego obronna ręką, w dodatku z laurem bohaterów, bo tak postrzega ich część społeczeństwa.

„Lincz” to film kontrowersyjny, a więc godny polecenia. Po zapoznaniu się z jego tematem w głowie pozostaje raczej dramat tamtych ludzi, a nie sposób pokazania ich historii. Niektóre z faktów są pominięte, inne wyolbrzymione, dlatego uznać go można raczej za artystyczną wizję reżysera, dla której inspiracją były wydarzenia we Włodowie.